2026_RVBAGSO_00005 - Onderwijsorganisatie - Stedelijke basisschool De Wereldreiziger - Herstructurering - Goedkeuring

Binnen het stedelijk basisonderwijs streven we naar voldoende capaciteit in de buurt. We bekijken deze capaciteit per onderwijszone. In de aanbodnota 'Onderwijsaanbod voor de Antwerpenaar: een blik op de toekomst' worden deze zones ingedeeld in 4 groepen, afhankelijk van de capaciteitsoverschotten of tekorten in de zone enerzijds en het marktaandeel van Stedelijk Onderwijs anderzijds. Daarnaast streven we naar basisscholen op 1 vestigingsplaats.

Op basis van een analyse van de capaciteit en het aanbod in de zone 4 (Centraal Station + Borgerhout intra muros Zuid) (invullingsgraad van de scholen, vraagprognoses, evolutie van het aantal kinderen in de zone,  geplande uitbreidingen andere netten, stand van zaken patrimoniumontwikkelingen en geplande bouwprojecten) besliste de raad van bestuur op 27 september 2024 principieel om stedelijke basisschool De Wereldreiziger te herstructureren door de Provinciestraat af te schaffen en 50 extra plaatsen kleutercapaciteit in te richten in de hoofdschool in de Quellinstraat. In de lange termijn invulling van de site Quellinstraat (na totaalaanpak) wordt een volwaardige tweestroom basisschool meegenomen.  Binnen deze zone-oefening werd de reorganisatie van stedelijke basisschool De Wereldreiziger als prioritair aangegeven.

De nodige onderzoeken en inspraakprocedures over deze principiële beslissing werden opgenomen door het directiecomité. Hieruit blijkt dat het is aangewezen om de principiële beslissing te formaliseren, maar de volgorde van uitvoering te wijzigen. De Provinciestraat 110 wordt stopgezet vanaf schooljaar 2026-2027, voor de aanpassingswerken in de Quellinstraat worden uitgevoerd die noodzakelijk zijn om 50 extra plaatsen te voorzien.

Het decreet basisonderwijs van 25 februari 1997.

Het besluit van de Vlaamse regering van 17 juni 1997 betreffende de programmatie- en de rationalisatienormen in het gewoon basisonderwijs.

De inhoudelijke afbakening van bevoegdheden binnen AGSO stipuleert dat de raad van bestuur bevoegd is voor beslissingen met betrekking tot het aanbod, inbegrepen programmeren en rationaliseren van onderwijsinstellingen en oprichten, fusioneren en sluiten van onderwijsinstellingen.

Stedelijke basisschool De Wereldreiziger is een tweestroom basisschool op 2 locaties (onderlinge afstand 1100m):  

• eenstroom kleuterschool te Provinciestraat 110. 
• eenstroom kleuterschool en tweestroom lagere school te Quellinstraat 31. (cohabitatie met Panorama)

Momenteel zijn er 136 kleuters en 256 kinderen lagere school ingeschreven. Eigen aan de school is de grote instroom van anderstalige nieuwkomers.  

Binnen het stedelijk basisonderwijs streven we naar scholen op 1 vestigingsplaats: 

• Dit bevordert de samenwerking binnen een school (zowel tussen verschillende leeftijdsgroepen als tussen paralellegroepen), de verticale leerlijn en de doorstroom tussen de kleuterafdeling en de lagere afdeling. 
• Dit bevordert de aansturing omdat de directie slechts op 1 vestigingsplaats aanwezig dient te zijn.
• De onderwijskwaliteit versterkt wanneer de school inzet op een doorlopende leerlijn gedurende de gehele schoolloopbaan in de basisschool en de nieuwe leerplannen bevatten leerlijnen overheen de kleuter- en lagere school. De organisatie van de school op 1 vestigingsplaats faciliteert gelijkgericht onderwijskundig beleid.
• Binnen een school op één vestigingsplaats vereenvoudigt de overdracht over de cognitieve vorderingen en kan de leerlingenbegeleiding op een kwaliteitsvolle manier worden verdergezet van kleuter- naar lagere afdeling. 
• Door opsplitsing op meerdere vestigingsplaatsen verliest een school praktische schaalvoordelen: onderhoud- en verbruikskosten, dubbele organisatie toezichten, dubbel materiaal, …

In het geval van De Wereldreiziger worden de nadelen van een school op 2 vestigingen nog versterkt door de afstand tussen beide vestigingen (1,1 km, aan weerszijden van het centraal station):  

• De invullingsgraad van de Provinciestraat (39 %) ligt lager dan die van de hoofdvestiging in de Quellinstraat (97%). Ouders zien de Provinciestraat nog vaak als autonome kleuterschool waardoor ze minder aantrekkelijk is. Het leerlingenaantal van de Provinciestraat is ook nog verder gedaald ten opzichte van het moment van de principiële beslissing (39 t.o.v. 59). In tegenstelling tot de Provinciestraat, is er wel een wachtlijst voor de kleuterschool van de Quellinstraat.  
• De doorstroom van de kleuters van de Provinciestraat naar de Quellinstraat is beperkt, ondanks grote inspanningen van de school (van 4 tot 9 leerlingen per jaar de afgelopen 5 jaar). De lagere school vult zich in grote mate, naast de doorstroom van kleuters uit de Quellinstraat, door jaarlijkse instroom van buiten de school. Vaak zijn dit kinderen met weinig tot geen schoolse ervaring, wat grote druk legt op het eerste leerjaar. 
• Schoolorganisatorisch is het moeilijk te functioneren als één school (aansturing, gedeelde visie en werking, samenwerken, cohesie en eenheidsgevoel in het team, verticale leerlijnen tussen de kleuterschool en de lagere school, …). 
• Om kwaliteitsvol onderwijs te geven in de Provinciestraat worden hier lestijden ingezet die de vestigingsplaats zelf niet genereert, ten koste van de hoofdschool.
• Daarnaast is de Provinciestraat in slechte staat en zouden minstens instandhoudingswerken moeten uitgevoerd worden om BVH-conform te blijven. Investeren in patrimonium van een niet-wenselijke vestiging is niet slim. Naast instandhoudingswerken zijn er ook verbruikskosten (verwarming, elektriciteit, …) die gegeven het lage leerlingenaantal steeds moeilijker te verantwoorden zijn. 

Op basis van bovenstaande argumentatie is het aangewezen om de Provinciestraat te sluiten vanaf schooljaar 2026-2027. Op lange termijn wordt de school een volwaardige tweestroom basisschool in de Quellinstraat, maar dat is momenteel ruimtelijk niet haalbaar. 

Fasering

• In schooljaar 2026-2027 wordt de Provinciestraat stopgezet. Het is niet aangewezen om de Provinciestraat gefaseerd stop te zetten of de stopzetting nog langer uit te stellen. Dat zou betekenen dat de vestigingsplaats moet openblijven voor nog minder kleuters dan het huidige leerlingenaantal omdat er minder plaatsen worden opengesteld en/of minder kinderen inschrijven. De ervaring leert immers dat een vestigingsplaats, eenmaal gekend is dat deze sluit, minder nieuwe leerlingen aantrekt en dat zittende leerlingen vroeger uitschrijven dan voorzien. De capaciteit van de kleuterschool in de Quellinstraat (25 per leerjaar) blijft momenteel behouden. We garanderen dat de kleuters die ingeschreven zijn in de Provinciestraat  een plek krijgen in de Quellinstraat in het kader van hun gegarandeerde schoolloopbaan. Dit zijn maximum 29 kleuters (8 PK, 8 K1, 13 K2; schuiven volgend jaar een jaar door).  De kleuterschool in de Quellinstraat werkt met co-teaching, waardoor het mogelijk is om grotere klasgroepen te maken. 

• Om de eigen instroom naar de lagere school te vergroten, is het aangewezen om de kleutercapaciteit in de Quellinstraat te vergroten. Zo kan de school al vanaf de kleuterschool werken aan de schoolse vaardigheden van de kinderen, wat de druk op het eerste leerjaar verkleind. Anderzijds is de site Quellinstraat (cohabitatie De Wereldreiziger en secundaire school Panorama) momenteel al erg dens, zowel op de speelplaats als op de binnenruimtes.  In januari worden gesprekken opgestart met Panorama om het ruimtegebruik in de Quellinstraat te optimaliseren en wordt de scope van het geplande project voor 50 extra kleuterplaatsen herbekeken. Op basis van de conclusies van deze onderzoeken wordt bepaald wanneer en met hoeveel de kleutercapaciteit in de Quellinstraat kan worden verhoogd.

Impact personeel

• Een daling in leerlingenaantal impliceert een verlies aan lestijden. Indien er personeelsleden op terbeschikkingstelling wegens ontstentenis van betrekking komen, zal men de formele, decretaal bepaalde procedure doorlopen voor de reaffectatie.
• Het stopzetten van een vestigingsplaats is een herstructurering, waardoor de school voor schooljaar 2026-2027 eenmalig telt op 1 oktober. Op dat moment zal worden gekeken in welke mate het eenmalig verlies aan lesuren kan gecompenseerd worden.

Impact patrimonium

• Op basis van de conclusies van het onderzoek ruimtegebruik Quellinstraat past Patrimonium/Vastgoed de reeds opgemaakte projectfiche voor de aanpassingswerken in de Quellinstraat aan. De effectieve opstart en realisatie ervan zal afhankelijk zijn van budgettaire ruimte én van prioriteringsoefeningen bij opmaak of review van het masterplan. Patrimonium/Vastgoed zal de effectieve beslissing en de financiële gevolgen ervan voorleggen ter goedkeuring aan het bevoegde orgaan conform de financiële goedkeuringsmatrix.
• Patrimonium/Vastgoedbeheer zoekt eveneens een nieuwe bestemming voor de Provinciestraat eenmaal de school de site verlaten heeft.

Zie argumentatie

De beslissing werd voorbereid met netwerkdirecteur en schooldirecteur.

Na de principiële beslissing werd het schoolteam op de hoogte gebracht door de directeur. Op 15 januari 2026 werd het schoolteam op de hoogte gebracht van de timing en fasering.

De beslissing zal worden voorgelegd op een apart vakbondsoverleg op 28 januari 2026.

De ouders zullen geïnformeerd worden na de formele beslissing en worden begeleid naar de overstap naar de Quellinstraat.

De ouders van de kleuters van de Provinciestraat worden na 19 januari onder voorbehoud geïnformeerd over de herstructurering, zodat zij maximaal kunnen gebruik maken van de voorrangsperiode voor broers en zussen die loop tot 30 januari 2026.