2026_RVBAGSO_00002 - Kennisrijk curriculum - Samenwerkingsovereenkomst met Thomas More vzw - Goedkeuring

Op 16 juli 2025 keurde het Vlaams Parlement de minimumdoelen goed voor het basisonderwijs. De Vlaamse Regering benadrukte in haar regeerakkoord 2024-2029 de ambitie om het onderwijs kennisrijk te maken. Het bestuursakkoord van de stad Antwerpen 'Allemaal Antwerpenaar' sluit hierop aan en beschrijft een duidelijke intentie om te komen tot kwaliteitsvol onderwijs met een kennisrijk curriculum vanaf de kleuterschool (resolutie 362 en 366).

Stedelijk Onderwijs geeft mee uitvoering aan het Antwerps bestuursakkoord. Op 21 november 2025 stelde de raad van bestuur de opmaak van het meerjarenplan 2026-2031 vast. De organisatie van effectief kleuter- en lager onderwijs is een prioriteit onder actie 2 van de strategische nota (3LOW030502 Verhogen van de gekwalificeerde uitstroom door vroegtijdig en effectief in te grijpen). 

Onze koepelorganisatie OVSG zal tegen het voorjaar van 2026 een nieuw leerplan ontwikkelen en een bijhorend kennisrijk curriculum. Stedelijk Onderwijs wil deze ontwikkeling aangrijpen om een stap verder te gaan en een state-of-the-art curriculum te realiseren dat wetenschappelijk onderbouwd is en leerkrachten concrete handvaten geeft voor hun lessenreeksen. Dit draagt bij aan duurzame onderwijskwaliteit en eerlijke kansen voor alle leerlingen.

Deze ambitie sluit aan bij een internationale trend waarin landen met sterke onderwijsprestaties investeren in centrale curriculumontwikkeling, met aandacht voor vakinhoudelijke diepgang en cumulatieve kennisopbouw. Onderwijswetenschappers benadrukken dat een goed gestructureerde kennisbasis cruciaal is voor kritisch denken en kansengelijkheid.

Om dit te realiseren, wil Stedelijk Onderwijs zijn ervaring en expertise vanuit de eigen onderwijspraktijk bundelen met de expertise vanuit het onderzoeksveld. 

Het Expertisecentrum Onderwijs en Leren van Thomas More Hogeschool heeft reeds kennis en expertise opgebouwd rond het thema “kennisrijke curricula”, maar heeft behoefte aan meer praktijkgerichte kennisopbouw en mogelijkheid tot onderzoek naar kennisrijke curricula en de praktische implementatie ervan in een omvangrijke groep scholen.  Het Expertisecentrum wenst m.a.w. betrokken te worden in voormeld opzet van Stedelijk Onderwijs teneinde de kennis en knowhow ter zake te verdiepen.

Vanuit de gezamenlijke doelstelling die beide partijen nastreven, zijnde het inzetten op hoogwaardige, inclusieve en impactvolle onderwijspraktijken, en de behoeften die zij wederzijds ervaren, vormt een samenwerking tussen Stedelijk Onderwijs en het Expertisecentrum in het kader van het voorliggende project een unieke kans voor beide partijen om deze doelstelling met verenigde krachten, kennis en inspanningen verder te realiseren.

Artikel 5§7 van de statuten bepaalt dat Stedelijk Onderwijs binnen de grenzen van zijn maatschappelijk doel de samenwerking regelt, de afspraken maakt en overeenkomsten sluit met (onder meer) publiekrechtelijke rechtspersonen. 

Artikel 31 van de Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten bepaalt dat een opdracht die uitsluitend tussen twee (of meer) aanbestedende overheden wordt gesloten, buiten het toepassingsgebied van de wet valt, wanneer aan de volgende voorwaarden is voldaan:
1° de opdracht voorziet in samenwerking tussen de deelnemende aanbestedende overheden met het oog op de verwezenlijking van hun gemeenschappelijke doelstellingen;
2° de invulling van die samenwerking berust uitsluitend op overwegingen in verband met het openbaar belang; en
3° de deelnemende aanbestedende overheden nemen op de open markt niet meer dan 20% van de onder die samenwerking vallende activiteiten voor hun rekening.

De raad van bestuur beschikt over de volheid van bevoegdheid (artikel 15 §1 statuten) en is bevoegd voor de structurele samenwerking met andere onderwijsverstrekkers.

Het uitwerken en implementeren van een eigen kennisrijk curriculum vormt een belangrijke strategische stap voor Stedelijk Onderwijs (overeenkomstig het besluit van de raad van bestuur van 21 november 2025 met vaststelling van de opmaak van het meerjarenplan 2026-2031), maar is tegelijk een complexe uitdaging. Het concept ‘kennisrijk curriculum’ is relatief nieuw in Vlaanderen en vraagt om een doordachte en wetenschappelijk onderbouwde ontwikkeling. Het realiseren van een curriculum dat inhoudelijk coherent is, vergt gespecialiseerde expertise en een grondige kennis van curriculumstudies en effectieve didactiek. Bovendien is professionalisering cruciaal: zowel onze onderwijskundige ondersteuners als de schoolteams moeten voorbereid worden om dit curriculum kwalitatief te implementeren.

Onze Antwerpse context versterkt deze noodzaak. We werken met een diverse en vaak kwetsbare doelgroep, voor wie een goed gestructureerd en kennisrijk curriculum het grootste verschil kan maken. Het expliciet aanbieden van cumulatieve kennisopbouw draagt bij aan kansengelijkheid en biedt leerkrachten houvast om leerlingen optimaal te ondersteunen.

Om deze ambitie waar te maken, is samenwerking met een inhoudelijke partner essentieel. Het Expertisecentrum Onderwijs en Leren van Thomas More Hogeschool is reeds actief in verschillende stedelijke scholen en vertrouwd met onze doelgroep. Onze basisscholen Het Talent en Creatopia, stapten twee jaar geleden in in het pilootproject Effectieve Leerstart in Antwerpse Scholen (ELIAS) in het kader van het programma A'REA UP, aangeboden door de Stad Antwerpen en ondersteund door Thomas More vzw. Ook binnen de trajecten: "Effectief Lezen" en "Effectief Leren"  (2025_CBS_03141) werken enkele stedelijke scholen samen met het Expertisecentrum. Deze trajecten creëren niet alleen waardevolle ervaringen en inzichten, maar vormen ook een solide basis voor de implementatie van een kennisrijk curriculum. Het Expertisecentrum beschikt over opgebouwde expertise rond dit thema, dat nog relatief nieuw is in ons onderwijslandschap.

Op deze manier biedt een samenwerking wederzijdse meerwaarde. Voor Stedelijk Onderwijs betekent dit dat we kunnen bouwen op de schouders van experts en hun wetenschappelijke inzichten. Voor het Expertisecentrum biedt een partnerschap met Stedelijk Onderwijs de unieke kans om praktijkgericht onderzoek te doen naar de kenmerken van en randvoorwaarden voor een effectieve en efficiënte implementatie van een kennisrijk curriculum in een omvangrijke groep scholen. 

Stedelijk Onderwijs en het Expertisecentrum zullen voor dit project een horizontaal samenwerkingsverband aangaan, op basis van artikel 31 Wet Overheidsopdrachten. De voorwaarden voor de toepassing van dit artikel zijn vervuld:

1. Stedelijk Onderwijs en het Expertisecentrum zijn beide aanbestedende overheden. 

2. Zij streven een gemeenschappelijk doel na, nl. zetten zich beide in voor hoogwaardige, kennisrijke, inclusieve en impactvolle onderwijspraktijken.  Zij delen in dat kader de duidelijke visie:

• dat onderwijs een motor is voor maatschappelijke vooruitgang,
• dat effectieve didactische keuzes van bekwame leraren op basis van goed ontworpen en kennisrijke curricula leiden tot betere leerresultaten voor alle leerlingen,
• dat nauwe samenwerking tussen praktijk, onderzoek en beleid noodzakelijk is om duurzame vernieuwing te realiseren.

De gemeenschappelijke doelstelling bestaat er meer concreet in om het leerplan van OVSG volgens de principes van kennisrijk curriculum te vertalen naar bruikbare lesmaterialen voor de klas en om aan de hand van deze materialen het kennisrijke curriculum in de Antwerpse scholen te implementeren.

3. De samenwerking berust uitsluitend op overwegingen van openbaar belang, en heeft geen enkele commerciële of marktgerichte doelstelling. 

4. Het activiteitenpercentage van Thomas More vzw en Stedelijk Onderwijs neemt op de Vlaamse onderwijsmarkt niet meer dan 20% in en, zoals reeds vermeld, worden er geen commerciële activiteiten verricht in het kader van de samenwerking. Er wordt verder geen enkele particuliere marktspeler / dienstverlener bevoordeeld ten opzichte van zijn concurrenten door de samenwerking.

Deze samenwerking creëert een kruisbestuiving tussen de praktijkervaring van de Antwerpse leraren, scholen en pedagogisch begeleiders, enerzijds, en de wetenschappelijke en praktische expertise van het Expertisecentrum, anderzijds. Deze kruisbestuiving maakt het mogelijk om inzichten te verdiepen, innovaties sneller te implementeren en impact te realiseren op schaal.

Concreet bestaat de samenwerking tussen beide partners uit  het volgende: 

• het ontwikkelen van een kennisrijk curriculum voor het basisonderwijs (research & development van het curriculum en doorontwikkeling van concrete handvaten voor de leraar tot op lesniveau), en 
• de kwalitatieve implementatie van dit kennisrijk curriculum (professionalisering en advisering van scholen en OKO-medewerkers)
• praktijkgericht onderzoek naar de kenmerken van en randvoorwaarden voor een effectieve en efficiënte implementatie van een kennisrijk curriculum in een omvangrijke groep scholen.

Stedelijk Onderwijs en het Expertisecentrum zullen over en weer inhoudelijke prestaties leveren om aan hun gemeenschappelijke doelstelling bij te dragen. Op deze manier wensen zij de kloof tussen het onderwijsonderzoek en de onderwijspraktijk te overbruggen.

De samenwerking zal gefaseerd verlopen:

• voorbereidend onderzoek
• ontwikkeling van materialen 
• professionalisering ontwikkelaars AGSO en OKO-medewerkers
• professionalisering en begeleiding ambassadeurscholen (12 scholen)
• professionalisering en begeleiding scholen (60 scholen)
• praktijkgericht implementatieonderzoek 

Het afsprakenkader wordt vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst met de volgende principes: 

• start op 1 februari 2026 en einde op 31 december 2030; 
• gezamenlijke inzet en cofinanciering, waarbij zowel AGSO als het Expertisecentrum eigen personeels- en werkingsmiddelen inzetten en, waar van toepassing, kosten vergoeden overeenkomstig het financieel overzicht in bijlage van de overeenkomst. 
• jaarlijkse rapportering en tussentijdse evaluatie.

De financiële bepalingen en verrekening van de werkelijke kosten verbonden aan de samenwerking zijn geregeld in artikel 4 van de samenwerkingsovereenkomst en het financieel overzicht in bijlage bij dit besluit.  

De totale geraamde uitgave bedraagt 1.616.480,00 euro, verspreid over vijf jaar (2026-2030). Deze kost is opgenomen in het meerjarenplan 2026-2031.