2026_DCAN_00087 - Meir, Leysstraat, Jezusstraat, Twaalfmaandenstraat. Wegeniswerken. SWOU12600 - Concept. Advies bovenlokale straten - Goedkeuring

Ambitie
Stad Antwerpen heeft in de meerjarenbegroting 2026-2031 budget voorzien voor het ontwerp en de uitvoering van wegeniswerken aan de Meir, Leysstraat, Jezusstraat en Twaalfmaandenstraat, hierna vermeld als Meir-boulevard. Aanleiding zijn de verouderde infrastructuur, de noodzakelijke vernieuwing van de riolering en vraag om de kwaliteit en de attractiviteit van deze belangrijkste winkel-as te versterken, zowel overdag als ’s nachts.

De ambities voor de Meir-boulevard kunnen samengevat worden als het versterken van de Meir als winkel-as en de statige winkelboulevard in te richten als een flexibele publieke ruimte. Het ontwerp dient het rijke erfgoed en de huidige noden naadloos te laten samensmelten met innovatieve oplossingen voor de toekomst en dit op een duurzame manier.

Met de collegebeslissing van 12 mei 2017 (jaarnummer 4463) werden de bevoegdheden van de districtscolleges vastgelegd. Artikel 11 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor de uitvoering van het budget voor lokale straten en pleinen. In het gemeenteraadsbesluit van 23 juni 2025 (jaarnummer 563) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. Jezusstraat en Twaalfmaandenstraat zijn lokale straten. Meir en Leysstraat zijn bovenlokale straten.

Het college is bevoegd voor bovenlokale projecten. Het district heeft adviesbevoegdheid.

Op basis van de projectdefinitie, die door het college werd goedgekeurd in de zitting van 13 september 2024 (jaarnummer 7321), en de wedstrijdofferte is het ontwerpteam Sweco, BAU, Atelier Jeol en Erfgoed en Visie aan de slag gegaan met de opmaak van het concept voor de Meir, Jezusstraat, Leysstraat en Twaalfmaandenstraat. Dit resulteert in een conceptnota. Deze bestaat uit een analyse van de omgeving, de doelstellingen die hieruit voortkomen en de ruimtelijke concepten die daaraan gekoppeld worden. Deze worden per gebied van de Meir-boulevard onderverdeeld, omdat elk gebied eigen ruimtelijke eigenschappen heeft. De adviezen van de stakeholders werden in de conceptnota verwerkt. 

De statige winkelboulevard Meir is een belangrijk onderdeel van de Via Sinjoor en vormt de centrale toegang tot de historische binnenstad. Door een doordacht ontwerp wordt er ingezet op een winkelboulevard die de verschillende bewegingen mogelijk maakt, maar tegelijkertijd een attractievere en aangename ruimte wordt. Er wordt een open, continue en homogeen beeld gecreëerd waarbij zowel de monumentaliteit als de zichtbaarheid van winkels van groot belang zijn. Het ontwerp zet daarnaast in op het versterken van vier verschillende lichtlagen om de monumentaliteit en attractiviteit bijkomend te versterken. Het gaat hierbij om de functionele, architecturale, commerciële en evenementverlichting. De Meir-boulevard wordt zo een aantrekkelijke trage verbindingsas waar het comfortabel winkelen en vertoeven is, en het monumentale patrimonium extra in het licht wordt gezet. Het versterken van de groenstructuur vormt daarbij een belangrijke doelstelling. De continue groene route draagt bij aan een verhoogd comfort en zet in op het milderen van hittestress.

Het concept doet uitspraken over de belangrijkste thema’s:

• stromen;
• materialiteit;
• ondergrond;
• een grondgebonden waterstrategie;
• groenstructuur;
• meubilair; 
• nachtbeeld.

Het ontwerp zal de functie als winkelstraat blijven waarborgen en zet daarbij in op:

• een duidelijke organisatie van fietsers, laden en lossen en openbaar vervoer, waarbij de voetganger primeert. De voetgangerszone wordt extra geaccentueerd door een heraanleg van gevel tot gevel in hetzelfde materiaal;
• meer verblijfskwaliteit en comfort voor voetgangers, met voldoende ruimte op piekmomenten, een integrale toegankelijkheid en aandacht voor sociale veiligheid; 
• een duidelijke, rustige en open inrichting van de publieke ruimte, met minder visuele afleidende elementen en een samenhangend straatbeeld;
• het zichtbaar maken van het erfgoed en de historische waarde van de Meir, door zichtlijnen, verlichting en een sobere inrichting die monumentale gebouwen opnieuw laat spreken;
• een evenwicht tussen stromen en verblijfsplekken, waarbij doorgaande en dwarse bewegingen mogelijk blijven, maar ook rustige plekken worden gecreëerd om te zitten, ontmoeten en verblijven; 
• vergroening en klimaatadaptatie, met meer en betere groeikansen voor bomen en beplanting, verkoeling bij hitte en een geïntegreerde aanpak van wateropvang en infiltratie, zonder de werking van de winkelstraat te hinderen;
• een tijdloos verlichtingsconcept, afgestemd op de Via Sinjoor en de Antwerpse binnenstad, dat zowel overdag als ’s nachts bijdraagt aan de uitstraling en veiligheid van de Meir;
• In overleg met de hulpdiensten zal ook worden voorzien in de nodige vrije opstelruimte en doorgangen om de gebouwen en premetro's voldoende te kunnen bereiken en evacueren zonder obstakels;
• er wordt onderzocht of snellere verkeersmodi zoals e-steps, brommers en fietsers tijdens drukke momenten geweigerd kunnen worden;
• er wordt onderzocht hoe de Meir als voetgangersas veilig(er) ingericht kan worden in functie van terroristische dreigingen.

De doelstellingen en ruimtelijke concepten worden vertaald in profielen per deelgebied. De profielen tonen hoe de ruimte kan worden ingericht, waarbij er rekening wordt gehouden met voldoende ruimte aan de zijde van de etalages. Er wordt steeds een zone van minstens vier meter voorzien voor de passanten. Centraal wordt eveneens een zone van minstens 4 meter gecreëerd die voorbestemd is voor logistiek verkeer en hulpdiensten. Buiten de venstertijden maakt dit integraal onderdeel uit van de voetgangerszone, waarbij de voetganger centraal staat. Alle bewegingen worden in kaart gebracht. De negatieve ruimtes (naast de ruimte voor passanten en logistieke zone) kunnen ingezet worden voor de vergroening van de Meir-boulevard. Deze groenvakken worden steeds gecombineerd met zitgelegenheden om aangename verblijfszones te creëren. 

Ten slotte werden in de conceptnota de doelstellingen en onderzoeksvragen geformuleerd die in de fase van het ontwerp verder uitgewerkt zullen worden.

Parkeerbalans
Er zijn geen parkeerplaatsen aanwezig.

Bomenbalans
Het concept doet nog geen uitspraak naar het aantal bomen, wel over de implementatie van groen op de Meir-boulevard. Bomen zullen in afgebakende groenzones voorzien worden waarrond zitgelegenheid is voorzien, zogenaamde ‘parterres’. Rond deze groenzones wordt het straatmeubilair geclusterd wat er voor zorgt dat de groenzones beschermd worden. Tijdens de volgende ontwerpfase wordt dit verder uitgewerkt, rekening houdende met de bomentoets van de groendienst en het groenplan van stad Antwerpen. 

Hemelwaterplan
Op 19 januari 2018 (jaarnummer 501) keurde het college het hemelwaterplan goed.
De Vlaamse wetgeving en het hemelwaterplan van de stad Antwerpen stellen dat maximaal moet worden gestreefd naar bronmaatregelen om hemelwater op te vangen en te verwerken.

De Meir, Leysstraat, Jezusstraat en Twaalfmaandenstraat liggen in een zone waar het rioleringsstelsel gescheiden aangelegd moet worden. Voor deze zone wordt een gescheiden systeem met waar mogelijk bronmaatregelen (hergebruik, infiltratie, buffering) voorgesteld. 

Er werd een infomarkt, digitale bevraging en overleg met de handelaars en eigenaars georganiseerd in februari en maart 2025. Bijkomend werd er een overleg georganiseerd in november 2025. De resultaten van deze infomomenten en de bevraging werden verwerkt en zijn door het ontwerpteam opgenomen in het conceptontwerp.

De voor deze opdracht vereiste budgetten zijn voorzien op SUB_NR/INTERN/5153000000/224/3LMS030101M01833/3SA010610/2026-2028.